Hiểu Về Tâm Lý Thị Trường

Khi đọc các tiêu đề tin tức kinh tế, chúng ta thường gặp từ tâm lý thị trường forex, ví dụ như: "Đà tăng của Bảng Anh bị cản trở bởi tâm lý thị trường", "Xung đột Trung-Mỹ khiến tâm lý USD trở nên tiêu cực", và nhiều tiêu đề tương tự khác.

Vậy từ “tâm lý” ở đây là gì?

Theo từ điển, tình cảm được hiểu là: cách con người hình thành một ý kiến ​​hay quan điểm đánh giá một sự việc dựa trên những cảm xúc, vì vậy thường mang tính chủ quan đối với một điều gì đó. Trong khi đó, từ tâm lý thị trường có nghĩa là sự thể hiện cảm xúc chung của các nhà đầu tư, hay còn gọi là hình thức tâm lý đám đông (Crowd Psychology) được phản ánh trực tiếp qua hành vi giao dịch và biến động giá của các công cụ đầu tư.

Một cách định nghĩa khác về tâm lý thị trường là thái độ đồng thuận chung (consensus – sự đồng thuận) của các nhà đầu tư và trader trong việc kỳ vọng và dự đoán biến động giá. Thái độ này được hình thành từ sự tích lũy tổng hợp của nhiều yếu tố bao gồm như: phân tích cơ bản, phân tích kỹ thuật, cũng như liên thị trường, bao gồm cả mô hình hình thành giá, các công bố dữ liệu kinh tế, tin tức toàn cầu quan trọng, và nhiều thứ khác.

Khi chúng ta đã chọn trở thành trader forex, dù muốn hay không, chúng ta vẫn phải đối mặt với tâm lý thị trường forex và sự tác động của nó đến các vị thế giao dịch mà chúng ta sắp mở hoặc đã mở. Có một số nguyên tắc cơ bản thường được truyền tai nhau, một trong số đó là quan điểm “tâm lý tiêu cực thường dẫn đến xu hướng giảm giá”. 

Tuy nhiên, rất nhiều trader, đặc biệt là người mới thường hiểu lầm rằng: tâm lý tiêu cực càng mạnh, thì mức giá chắc chắn sẽ giảm giá càng lớn. Ngược lại, họ cũng cho rằng tâm lý tích cực luôn có xu hướng với việc giá sẽ tăng mạnh.

Vậy có phải chúng ta chỉ cần mở vị thế bán (Sell) khi tâm lý tiêu cực, và mở vị thế mua (Buy) khi tâm lý tích cực hay không? À khoan, chờ đã. Tình hình thực tế thị trường không hề đơn giản như bạn nghĩ. Có rất nhiều yếu tố khác nhau được hình thành từ tâm lý thị trường forex này, và đôi khi giá đã phản ánh tâm lý đó trước khi bạn kịp nhận ra, chứ không chỉ là đơn thuần theo dõi chỉ số tâm lý được hiển thị trên website broker hoặc nền tảng giao dịch, mà là hiểu rõ các nguyên nhân và bối cảnh tạo ra tâm lý thị trường đó.

Hình Thành Tâm Lý Thị Trường Forex

Đối với các nhà đầu tư, việc hiểu rõ những yếu tố nào hình thành tâm lý thị trường forex là rất quan trọng. Chỉ khi hiểu được những yếu tố này, bạn mới có thể tìm cách tận dụng và kiếm lợi từ tâm lý đó. Quả thật, nếu tâm lý thị trường forex tiêu cực và dẫn đến sự giảm giá liên tục vượt quá chu kỳ điều chỉnh thông thường, thì thị trường sẽ hình thành xu hướng giảm (Downtrend). Tương tự, khi tâm lý tích cực dẫn đến sự tăng giá liên tục, thị trường sẽ tạo ra xu hướng tăng (Uptrend).

Khi giao dịch, chúng ta có thể bị sốc khi nhận được những tình huống bất ngờ như, "Tâm lý thị trường forex đang tích cực, nhưng tại sao giá lại đột ngột giảm?" Như đã đề cập ở trên, sự hình thành tâm lý thị trường xuất phát từ nhiều yếu tố, bao gồm:

1. Yếu tố cơ bản
2. Yếu tố kỹ thuật
3. Công bố dữ liệu kinh tế
4. Tin tức toàn cầu quan trọng
5. Chu kỳ tự nhiên của thị trường 

Tất cả các yếu tố này, khi kết hợp cùng nhau sẽ dần hình thành một nhận thức và cảm xúc chung trong thị trường đầu tư. Ví dụ, nếu có yếu tố chi phối trên thị trường hình thành tâm lý bi quan (Bearish sentiment), thì các nhà đầu tư có xu hướng dự đoán giá sẽ giảm và ngay lập tức thực hiện các hành động cần thiết như: Chốt lời, phòng hộ (Hedging), hoặc mở vị thế bán (Sell) trên một số công cụ nhằm để phục vụ cho việc đa dạng hóa danh mục.

Hành động của các nhà đầu tư thực hiện bán ra một cách ồ ạt, sẽ tự động thúc đẩy sự giảm giá sâu hơn. Xu hướng giảm giá có thể xảy ra nhanh chóng và mạnh hơn với sự lan truyền về thông tin tiêu cực và tâm lý Bearish này. Trong điều kiện cực đoan, sự suy giảm giá liên tục được gọi là 'Falling Knife' (con dao rơi).

Hiện tượng Falling Knife đã từng xảy ra trên thị trường tài chính toàn cầu trong giai đoạn tâm lý bi quan (Bearish) kéo dài vào năm 2008, chính xác là trong thời kỳ khủng hoảng cho vay dưới chuẩn (Subprime Mortgage), sự kiện này đã làm sụp đổ một số tập đoàn tài chính khổng lồ.

Vậy tác động thực sự của tâm lý thị trường lớn đến mức nào? Nhiều điều ban đầu vẫn chỉ là quan điểm hoặc kỳ vọng của số đông, nhưng lại có thể thực sự xảy ra khi các nhà đầu tư cùng hành động theo một hướng giống nhau. Sau khi hiểu được những yếu tố nào hình thành tâm lý thị trường forex và ảnh hưởng của nó đến xu hướng giá forex, bước tiếp theo chúng ta cần quan tâm là cách học, phân tích và ứng dụng tâm lý thị trường Forex vào giao dịch thực tế.  

Cách Học Tâm Lý Thị Trường Forex

Là một trader forex, bạn không thể nhắm mắt làm ngơ trước tâm lý thị trường forex đang hiện hữu. Ngược lại, điều bạn cần làm là đối mặt và phân tích nó với sự chuẩn bị đầy đủ. Dưới đây là những mẹo học và hiểu tâm lý thị trường forex có thể giúp bạn đạt hiệu quả hơn trong giao dịch:

1. Thường xuyên Cập nhật Thông tin

Để có thể hiểu tâm lý thị trường forex, chúng ta cần phải đọc nhiều, theo dõi và nghiên cứu thông tin thị trường một cách thường xuyên. Cùng với sự phát triển của công nghệ và tốc độ lan truyền tin tức, phản ứng của thị trường cũng có thể thay đổi nhanh chóng chỉ trong vài phút. Tuy nhiên, điều quan trọng bạn cần ghi nhớ là tính chính xác và độ tin cậy trong việc cập nhật thông tin là rất cần thiết.

Đừng để bạn bị mắc lừa bởi những tin tức giả mạo hoặc sự hoảng loạn của đám đông khi chưa xác định rõ nguồn tin. Nếu quá vội vàng hay bị cuốn theo tin đồn, bạn sẽ có nguy cơ theo đuổi dòng thị trường có tính chất rất biến động mang tính ngắn hạn, khó kiểm soát và đầy rủi ro. Khi các cơ quan chính thức công bố thông tin trái ngược lại, đừng ngạc nhiên nếu vị thế mà bạn đã mở trước đó ngay lập tức rơi vào trạng thái thua lỗ. Vì vậy, hãy đảm bảo rằng điều kiện thị trường thực sự an toàn để mở vị thế, nên dựa trên thông tin đã được xác thực. Chứ không chỉ dựa vào sự hoảng loạn được thổi phồng bởi truyền thông.

2. Theo dõi Sự Phát triển của Tin tức Kinh tế

Tâm lý thị trường forex cũng được hình thành khi các nhà đầu tư và trader dự đoán công bố dữ liệu cơ bản. Các dữ liệu thường thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư forex bao gồm: thông báo lãi suất, NFP (báo cáo việc làm phi nông nghiệp Mỹ), cũng như bài phát biểu của các quan chức từ các ngân hàng trung ương trên thế giới như Cục Dự Trữ liên bang Mỹ (The Fed), Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BoJ), Ngân hàng trung ương Anh (BoE) và nhiều ngân hàng lớn khác.

Lịch công bố các dữ liệu này có thể được theo dõi trên lịch kinh tế forex đã có sẵn. Thông thường, tâm lý thị trường forex có xu hướng tích cực (Bullish) khi lãi suất của một quốc gia được thông báo tăng. Các nhà đầu tư chắc chắn muốn đổ tiền vào với hy vọng nhận được lợi suất lớn. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, tâm lý thị trường forex vẫn có thể tiêu cực mặc dù lãi suất tăng. Một trong số đó là bất ổn địa chính trị, khủng hoảng kinh tế hoặc rủi ro toàn cầu đang chi phối thị trường.

Mẹo Giao Dịch Tận Dụng Tâm Lý Thị Trường

Việc đọc và phân tích tâm lý thị trường forex không nên được xem là công cụ hướng dẫn duy nhất để mở hoặc đóng vị thế khi giao dịch. Để giao dịch an toàn và hiệu quả hơn, bạn nên kết hợp thêm bằng các chỉ báo kỹ thuật nhằm xác định xu hướng thị trường. Ví dụ như: Paul Tudor Jones chẳng hạn, Jones đã áp dụng phân tích đường trung bình động 200 kỳ (Moving Average 200 – MA200) trong hoạt động giao dịch của mình. Nhờ đó, ông đã kịp thời thoát khỏi thị trường trong sự kiện Black Monday (thứ hai đen tối – cú sụp đổ thị trường năm 1987), một biến cố lớn đã khiến rất nhiều trader thất bại nặng nề.

Có thể nói, tâm lý thị trường forex phản ánh sự kỳ vọng và dự đoán chung của số đông nhà đầu tư. Nếu tâm lý thị trường này duy trì trong một khoảng thời gian dài, nó có thể hình thành xu hướng giá rõ ràng, từ đó trader có thể tận dụng để đưa ra quyết định giao dịch phù hợp. Chính vì vậy, trong giới giao dịch có một câu nói rất nổi tiếng: Follow The Trend, Trend Is Your Friend (Hãy giao dịch theo xu hướng – Xu hướng là người bạn của bạn).