Hiểu Tâm Lý Thị Trường Đối Với Trader Forex

Điều gì xuất hiện trong tâm trí bạn khi quan sát biến động giá trên thị trường Forex? Các Trader mới thường chỉ nhìn biến động giá lên và xuống một cách đơn thuần. Tuy nhiên, với trader giàu kinh nghiệm họ có thể nắm bắt nhiều thông tin hơn thế, dù là thông qua một số technical indicator (chỉ báo kỹ thuật) nhất định hoặc chỉ bằng cách nhìn vào biểu đồ nến (Candlestick). Thì họ không chỉ nhìn thấy giá lên xuống, mà còn có thể hiểu lý do tại sao giá lại di chuyển như vậy, họ có thể đọc được sức mạnh của buyer và seller cũng như sentiment (tâm lý) đang thúc đẩy nó. Đây chính là Market Psychology (tâm lý thị trường) mà tất cả trader Forex cần phải hiểu, bất kể bạn giao dịch dựa trên phân tích technical hay fundamental.

Vậy Market Psychology Là Gì?

Market Psychology (tâm lý thị trường chung) là nỗ lực của trader nhằm nhận biết cảm xúc chung của phần lớn những người tham gia thị trường toàn cầu trong một khoảng thời gian nhất định, từ đó tạo ra market sentiment (tâm lý thị trường hiện tại) thúc đẩy giá theo một hướng cụ thể hoặc khiến giá không di chuyển (sideway).

Ví dụ, khi xảy ra một cuộc khủng hoảng tài chính, những người tham gia thị trường thường cảm thấy sợ hãi, lo lắng, và bất an rằng giá trị tài sản đầu tư của họ có thể giảm. Kết quả, họ đồng loạt bán tháo, điều này khiến giá tài sản giảm mạnh hơn nữa trên thị trường tài chính. Điều này đã xảy ra trong nhiều sự kiện lớn như: trong cuộc khủng hoảng tài chính 1997/1998, khủng hoảng Subprime Mortgage được đánh dấu bằng sự phá sản của Lehman Brothers, và nhiều sự kiện khác.

Một số ví dụ khác, khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố ông sẽ cắt giảm thuế doanh nghiệp sau khi vừa nhậm chức tổng thống thứ 45 của Hoa Kỳ, những người tham gia thị trường cảm thấy vui mừng và có xu hướng tham lam, từ đó tạo ra bullish sentiment (tâm lý giá tăng). Để đạt lợi nhuận lớn nhanh chóng, nhiều nhà đầu tư đã nhanh chóng mua cổ phiếu Hoa Kỳ với kỳ vọng lợi nhuận doanh nghiệp Mỹ sẽ tăng vọt, khiến các chỉ số chứng khoán Mỹ như Dow Jones và S&P500 tăng mạnh. Tuy nhiên, không ai ngờ rằng đợt cắt giảm thuế sau đó được công bố lại không tốt như kỳ vọng, khiến người tham gia thị trường cảm thấy thất vọng và hối hận, họ bắt đầu bán ra và giá cổ phiếu Mỹ giảm mạnh trở lại.

Sợ hãi, lo lắng, vui mừng, tham lam, kỳ vọng quá mức, cùng thất vọng và hối tiếc, là những phần của cảm xúc cần phải được kiểm soát để không phá hủy kết quả giao dịch của chúng ta. Tuy nhiên, vì thị trường được vận hành bởi con người chúng ta, nên việc người tham gia thị trường luôn hành động theo cảm xúc là điều rất khó tránh khỏi. 

Hai Nhóm Người Tham Gia Thị Trường Forex Và Hành Động Của Họ

Trước khi xem xét Market Psychology sâu hơn, trước hết chúng ta cần phải biết những ai sẽ là người  tham gia thị trường Forex và tư duy làm nền tảng cho hành động của họ. Chúng ta luôn biết rằng những người tham gia thị trường Forex đến từ nhiều nhóm khác nhau, bao gồm: Chính phủ, Ngân hàng và Tổ chức Tài chính, Công ty Đa quốc gia, Speculator, Broker, và các trader Forex nhỏ như chúng ta. Nhìn chung, tất cả những người tham gia thị trường này có thể được chia thành hai nhóm chính như sau:

Từ góc độ fundamental analysis (phân tích cơ bản), biến động giá trên thị trường forex được quyết định bởi phản ứng của hàng triệu trader từ cả hai nhóm đối với dữ liệu kinh tế, các tình huống kinh tế-chính trị nhất định, xung đột quân sự, và nhiều yếu tố khác. Ví dụ, nếu lan truyền tin tức rằng có chiến tranh bùng nổ trở lại tại Trung Đông, commercial traders sẽ ngay lập tức thay đổi vị thế giao dịch dầu của họ. Những thay đổi này sau đó có thể được non-commercial traders “đi theo sau”, khiến biến động giá dầu trở nên mạnh hơn.

Từ góc độ technical analysis (phân tích kỹ thuật), vì cả commercial traders lẫn non-commercial traders đều sử dụng technical indicator (chỉ báo kỹ thuật) và các công cụ phân tích khác, nên thị trường thường sẽ phản ứng tại những điểm nhất định. Ví dụ, khi giá di chuyển gần những psychological level (mức giá tâm lý) nhất định hoặc đường 200-Day Moving Average (đường trung bình động 200 ngày) được xem là vùng Support-Resistance (hỗ trợ/kháng cự) quan trọng.

Là các trader Forex nhỏ, chúng ta thuộc nhóm speculator (nhà đầu tư/đầu cơ), nhưng vốn của chúng ta lại nhỏ hơn nhiều so với các speculator lớn khác trên thị trường. Vì vậy, chúng ta không thể định hướng thị trường hoặc tác động đến biến động giá. Để tránh bị mắc kẹt trong những biến động thị trường thường chỉ mang tính tạm thời, trader Forex cần phải hiểu Market Psychology. Bất kể là bạn sử dụng phân tích technical hay fundamental, điều quan trọng là bạn cần phải hiểu những tâm lý nào đang xảy ra trong thị trường.

Cuộc Giằng Co Giữa Buyer Và Seller

Khi giao dịch, điều lý tưởng ở đây là bạn không chỉ phản ứng với điều kiện đang xảy ra, mà còn hiểu tại sao điều kiện đó lại xảy ra. Hiểu thị trường không có nghĩa là chúng ta phải có khả năng ảnh hưởng đến nó. Hơn nữa, vốn của chúng ta trong giao dịch thường nhỏ hơn nhiều so với tổng khối lượng giao dịch trên thị trường Forex. Điều này có thể được thực hiện bằng cách quan sát biến động trên biểu đồ giá (price chart), mô hình nến (Candlestick), hoặc tin tức về phân tích cơ bản (fundamental analysis).

Bằng cách quan sát biến động price chart và sự hình thành nến (Candlestick), bạn có thể hình dung được cuộc giằng co đang xảy ra giữa buyer và seller trên thị trường. Bạn có thể nhận biết là làm thế nào để một xu hướng (trend) hình thành và khi nào bạn nên quyết định vào thị trường (Market). Điều này cũng giống như chúng ta đang lắng nghe một bản hòa nhạc. Bên cạnh việc thưởng thức tổng thể hòa âm của các nhạc cụ, chúng ta cũng có thể hiểu cách từng nhạc cụ tạo ra âm thanh riêng như thế nào trước khi hòa quyện lại với nhau. Trong khi đó, đối với những người sử dụng fundamental analysis, bạn có thể tập trung vào các thông tin từ những tin tức liên quan để cố gắng hiểu được diễn biến của Market (thị trường).

Ví Dụ Biểu Đồ Cho Thấy Tình Huống Khi Seller Chiếm Ưu Thế Hơn Trên Thị Trường

Hãy nhớ rằng điều kiện trên thị trường không giống như kỳ vọng cá nhân của chúng ta. Vì trader là con người và mỗi người sẽ có kỳ vọng khác nhau. Những kỳ vọng cá nhân này sẽ phản ánh trong Market (thị trường). Từ đó tạo ra một sức mạnh tổng hợp giữa buyer và seller, sự đối đầu trên thị trường, điều mà sau đó sẽ quyết định hướng đi và sức mạnh của xu hướng (trend). Do đó, khi đã hiểu Market Psychology nghĩa là bạn đã biết cách dự đoán hướng đi và sức mạnh của một trend xuất hiện dựa trên lực tác động từ buyer và seller.

Vì vậy, hãy cố gắng hiểu biến động giá không chỉ đơn thuần như là một chuỗi số hay đường vô nghĩa. Mỗi đường, số hoặc những biểu tượng trên biểu đồ đều có thể cung cấp nhiều thông tin khác cho chúng ta, nếu chúng ta sẵn sàng ”lắng nghe”. Bạn có thể tự hỏi, làm thế nào để “lắng nghe” biểu đồ đó? Cách đơn giản là bạn: hãy hiểu các lực lượng tham gia trong thị trường (Market) và những yếu tố gì sẽ ảnh hưởng đến họ.