Chỉ báo Thị trường Trong Nền kinh tế

Để có thể nghiên cứu sự tương tác giữa khu vực hộ gia đình với các doanh nghiệp, khu vực hộ gia đình với chính phủ, cũng như với các tác nhân kinh tế khác, kinh tế học thường sử dụng sơ đồ dòng chảy tròn (circular flow diagram). Tuy nhiên, bên cạnh sơ đồ này chúng ta cũng có thể tiếp cận bằng phương pháp khác để giải thích các mối quan hệ trên giữa họ, đó là cách tiếp cận theo phương pháp thị trường.

Đơn giản mà nói, thị trường có thể được định nghĩa là nơi gặp gỡ giữa người bán và người mua. Tuy nhiên, trong kinh tế học thuật ngữ thị trường không chỉ giới hạn ở các địa điểm cụ thể, chẳng hạn như chợ đầu mối, chợ truyền thống, v.v. Thuật ngữ thị trường được hiểu theo nghĩa rộng hơn là toàn bộ quá trình tương tác giữa cầu và cung, được thực hiện bởi các tác nhân kinh tế thông qua giá cả. Thị trường trong nền kinh tế thường được phân thành 3 loại chính, trong đó các loại đó như sau.

1. Thị Trường Hàng Hóa Và Dịch Vụ

Các công ty là bên cung cấp nhiều loại hàng hóa và dịch vụ cần thiết cho người tiêu dùng. Trong khi đó, khu vực hộ gia đình, chính phủ và khu vực nước ngoài đóng vai trò là những người tiêu dùng. Chúng ta có thể lấy ví dụ, một công ty dệt may có thể sản xuất nhiều loại sản phẩm như vải, quần áo, áo thun, áo khoác, thảm, giày, v.v. Trong khi đó, người mua không chỉ là khu vực hộ gia đình trong nước mà còn bao gồm chính phủ và một phần người tiêu dùng là công dân nước ngoài (khu vực nước ngoài), họ là những người nhập khẩu các hàng hóa đó, thông qua hoạt động xuất khẩu từ các công ty.

Tại thị trường hàng hóa và dịch vụ, các dịch vụ mua bán không chỉ diễn ra giữa công ty và người tiêu dùng, mà còn xảy ra giữa các công ty với nhau (B2B). Chẳng hạn, ví dụ một công ty dệt may C có thể mua chỉ và cúc áo từ một công ty B chuyên cung cấp nguyên liệu này. Trong khi đó, công ty A lại cung cấp khóa kéo cho nhiều công ty may mặc như công ty C. Hiện nay, nhiều quốc gia trên thế giới vừa đóng vai trò là nước xuất khẩu như dệt may, hàng may mặc, thực phẩm và đồ uống nhưng đồng thời cũng là nước nhập khẩu các mặt hàng công nghệ cao như xe cộ, máy bay, thiết bị chụp ảnh cũng như thiết bị y tế.

2. Lao Động (Công Nhân)

Khu vực hộ gia đình là bên cung cấp lao động cho nền kinh tế của mỗi quốc gia. Những bên có nhu cầu sử dụng lao động bao gồm là các công ty, chính phủ và khu vực nước ngoài. Hiện nay, thị trường lao động đã trở thành thị trường mang tính kinh tế quốc tế. Ví dụ nhiều quốc gia có nhu cầu tiếp nhận lao động phổ thông và lao động kỹ thuật từ nước ngoài như Singapore, Malaysia, Ả Rập Saudi và một số nước ở châu Âu. Trong khi đó,  một số quốc gia khác lại yêu cầu lao động có trình độ cao như các chuyên gia, kỹ sư từ Nhật Bản, Mỹ, Anh và Đức để làm cố vấn. Lao động không chỉ đơn thuần là khả năng về mặt thể chất, mà còn bao gồm cả kỹ năng, chuyên môn và yếu tố tâm lý. Do đó, lao động được chia thành 3 nhóm chính như sau.

• Lao động có trình độ là nhóm lao động có kỹ năng cao và trình độ học vấn tốt, có khả năng nắm vững và áp dụng kiến thức trong các lĩnh vực chuyên môn nhất định. Ví dụ như kinh tế, kế toán, bác sĩ, giảng viên, kỹ sư, v.v.
• Lao động có tay nghề là lao động có một kỹ năng thực hành hoặc chuyên môn cụ thể, thường đạt được thông qua đào tạo nghề hoặc kinh nghiệm làm việc thực tế. Ví dụ như người giữ trẻ, thợ sửa xe, thợ mộc, v.v.
• Lao động không có tay nghề là lao động chủ yếu chỉ dựa vào sức lực thể chất, trong đó họ thường không được đào tạo chuyên môn nhất định hoặc có trình độ học vấn thấp, do đó không có kỹ năng chuyên biệt trong một lĩnh vực cụ thể nào. Ví dụ như công nhân xây dựng hoặc cảng.

Điều cần lưu ý là tổng cung lao động đối với nền kinh tế rất phụ thuộc vào quyết định được đưa ra bởi khu vực hộ gia đình. Quyết định đó có thể bao gồm khi nào gia nhập lực lượng lao động, giờ nào họ phải làm việc, v.v.

3. Thị Trường Tiền Tệ (Thị Trường Vốn)

Tại khu vực hộ gia đình đã ổn định, việc phân bổ thu nhập không chỉ để tiêu dùng, mà còn để tiết kiệm và đầu tư vào thị trường tiền tệ (financial market). Tại thị trường kinh tế (thị trường tiền tệ), hộ gia đình có thể mua cổ phiếu hoặc trái phiếu từ các công ty hoặc chính phủ. Điều này có nghĩa là khu vực hộ gia đình cung cấp vốn cho các bên cần thiết, tức là các công ty và chính phủ, với hy vọng sẽ nhận được thu nhập dưới dạng cổ tức hoặc lãi suất. Nếu một công ty tuyên bố đã niêm yết công khai, có nghĩa là có thể yêu cầu vốn từ khu vực hộ gia đình, chính phủ hoặc khu vực nước ngoài.

Cổ phiếu là công cụ tài chính xác định quyền sở hữu của người sở hữu đối với phần lợi nhuận của công ty. Phần lợi nhuận được công ty chi trả cho người sở hữu mỗi kỳ được gọi là cổ tức. Sự tăng giảm giá trị cổ phiếu rất bị ảnh hưởng bởi hiệu suất của công ty. Trong khi đó, trái phiếu là giấy tờ cam kết thanh toán (giấy nợ), được phát hành bởi công ty/chính phủ khi vay tiền.