Đòn bẩy trong Forex là gì?

Đòn bẩy trong Forex có thể được hiểu là tỷ lệ giữa vốn thực tế của trader và số tiền mà trader vay từ broker để giao dịch. Ví dụ, nếu bạn mở tài khoản với đòn bẩy 1:200, điều đó có nghĩa là chỉ với 1 Dollar (USD) vốn, bạn có thể kiểm soát số tiền trị giá 200 Dollar (USD), trong đó 199 Dollar (USD) là khoản “tiền vay” tạm thời từ broker.

Việc hiểu rõ đòn bẩy trong Forex là điều đặc biệt quan trọng trước khi bạn bước vào thế giới trading, nhất là đối với những người mới tham gia Forex. Khi hiểu đúng về cách hoạt động của đòn bẩy, chắc chắn bạn sẽ biết cách quản lý số vốn mình có và lên kế hoạch phù hợp cho giao dịch hàng ngày.

Đòn bẩy là gì?

Theo nghĩa đen, đòn bẩy (leverage) là một công cụ tài chính cho phép áp dụng chiến lược đầu tư bằng cách sử dụng tiền vay vốn nhằm khuếch đại quy mô giao dịch. Với mục tiêu là để có được tiềm năng lợi nhuận lớn hơn. Trong lĩnh vực tài chính doanh nghiệp, khi nói một công ty có đòn bẩy cao, điều đó có nghĩa là tỷ lệ nợ của công ty đó lớn hơn vốn chủ sở hữu. Vậy mối liên hệ giữa đòn bẩy và giao dịch Forex là gì?

Như đã đề cập ở trên, “giao dịch sử dụng đòn bẩy” (leveraged trading) trong Forex có thể được hiểu là trader tạm thời vay một khoản tiền nhất định từ broker để mở vị thế lớn hơn số vốn thực có, bằng cách đặt cọc một khoản tiền thế chấp nhỏ hơn làm tài sản đảm bảo. Khoản thế chấp này được gọi là ký quỹ (Margin). Đòn bẩy càng lớn thì ký quỹ Forex (margin Forex) càng nhỏ, hay nói cách khác trader chỉ cần bỏ ra một số vốn nhỏ hơn để kiểm soát cùng một khối lượng giao dịch. Số “tiền ký quỹ” cần thiết này không chỉ làm tăng lợi nhuận tiềm năng mà còn khuếch đại rủi ro thua lỗ nếu thị trường đi ngược kỳ vọng.

Mối quan hệ giữa Margin Forex và Leverage 

Để dễ hiểu hơn về mối quan hệ giữa Margin Forex (ký quỹ Forex) và Leverage (đòn bẩy), hãy xem ví dụ sau:

Nguyên là một trader muốn mua 1 lot EUR/USD tại mức giá 1.23000, với khối lượng tiêu chuẩn là 100,000 đơn vị tiền tệ cơ sở (100,000 Units). Nếu không sử dụng đòn bẩy, Nguyên cần mức ký quỹ yêu cầu (margin requirement) như sau:

Margin requirement = 1 lot x 1.23000 x 100,000 = 123,000 USD

Đúng vậy, Nguyên cần phải chuẩn bị 123,000 USD chỉ để mở một vị thế 1 lot EUR/USD. Rõ ràng, đây là số vốn rất lớn đối với nhiều trader cá nhân. Tuy nhiên, kết quả sẽ hoàn toàn khác nếu anh ấy sử dụng đòn bẩy (leverage) Forex. Giả sử Nguyên chọn đòn bẩy Forex 1:500, thì phép tính ký quỹ sẽ trở thành:

Margin requirement = (1 x 1.23000 x 100,000) / 500 = 246 USD

Bằng cách vay tiền từ broker và sử dụng đòn bẩy, Nguyên chỉ cần cung cấp 246 USD làm tài sản thế chấp (ký quỹ) để giao dịch 1 lot EUR/USD.

Hãy xem thêm ví dụ khác, lần này Nguyên sẽ thay đổi tăng mức đòn bẩy thành 1:3000. Thì khi đó phép tính mức ký quỹ yêu cầu (margin requirement) như sau:

Margin requirement = (1 x 1.23000 x 100,000) / 3000 = 41 USD

Bằng cách khi tăng đòn bẩy forex lên 6 lần, mức ký quỹ (margin) yêu cầu cũng giảm 6 lần tương ứng. Nên Nguyên chỉ cần 41 USD làm tài sản thế chấp tại broker để mở cùng một vị thế. Sức mạnh của đòn bẩy Forex thật đáng kinh ngạc phải không?

Tuy nhiên, một điều cần lưu ý ở đây là đòn bẩy Forex chỉ ảnh hưởng đến số vốn mà chúng ta có thể sử dụng để mở vị thế và không làm ảnh hưởng đến mức lợi nhuận hoặc thua lỗ. Đòn bẩy chỉ ảnh hưởng đến kích thước ký quỹ Forex (margin Forex), từ đó quyết định mức vốn tối thiểu cần thiết để mở và duy trì vị thế. Trừ khi bạn là trader giao dịch không cần vốn nhờ bonus của broker, thì điều này sẽ không ảnh hưởng nhiều.

Từ ví dụ của Nguyên, chúng ta có thể rút ra rằng: khi bạn chọn đòn bẩy càng lớn, thì kích thước lot bạn sử dụng trong giao dịch càng lớn. Tuy nhiên, kích thước lot lớn không đồng nghĩa với việc mang lại lợi nhuận lớn hơn cho bạn. Ngược lại, Lot quá lớn cũng có thể trở thành gánh nặng, làm giảm vốn thực tế (equity) trong tài khoản khi thua lỗ xảy ra.

Các loại đòn bẩy Forex

Tại các broker Forex (nhà môi giới Forex) hiện nay, có rất nhiều lựa chọn đòn bẩy dành cho bạn. Nếu được tính toán theo toán học, mỗi mức đòn bẩy sẽ có ảnh hưởng khác nhau đến ký quỹ (margin) đã sử dụng. Hãy xem bảng minh họa dưới đây:

Bảng trên giải thích phần trăm margin Forex (ký quỹ Forex) cần thiết so với tổng giá trị giao dịch của bạn, tương ứng với mức đòn bẩy mà bạn lựa chọn. Nếu bạn giao dịch 2 lot với khối lượng cơ sở 100,000 units, thì tổng giao dịch trở thành 200,000 USD. Nếu bạn chọn đòn bẩy Forex 1:500, bạn chỉ cần cung cấp khoản thế chấp tương đương 0.2% tổng giá trị giao dịch, tức là 400 USD.

Không khuyến nghị chọn mức đòn bẩy quá thấp như 1:1 vì vốn yêu cầu sẽ rất lớn. Tuy nhiên, đòn bẩy quá cao như 1:1000 và 1:2000 cũng rất nguy hiểm nếu không sử dụng đúng cách. Chọn đòn bẩy Forex cao đồng nghĩa với rủi ro lớn hơn so với đòn bẩy thấp. Điều này là do việc trader giao dịch với kích thước lot quá lớn so với vốn thực (equity), từ đó có thể làm giảm khả năng kiểm soát rủi ro và ảnh hưởng đến sự phán đoán khách quan khi đưa ra quyết định giao dịch. Để hiểu rõ hơn về rủi ro này, hãy cùng theo dõi đến phần kế tiếp bên dưới đây.

Nguy hiểm của đòn bẩy Forex

Trong giao dịch ký quỹ (margin trading) mà chúng ta thực hiện trên thị trường Forex, đòn bẩy Forex thực ra không ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ lợi nhuận hoặc thua lỗ. Tuy nhiên, nhiều người vẫn gọi đòn bẩy là con dao hai lưỡi.

Đòn bẩy thực sự nguy hiểm trong trường hợp là “con dao hai lưỡi” nếu như đòn bẩy Forex được sử dụng bởi những trader chưa hiểu và nắm chưa vững khái niệm về quản lý vốn (money management). Hãy chú ý bảng ví dụ dưới đây. Giả sử bạn có 10,000 USD. Khi mở vị thế 1 lot trên cặp EUR/USD, chúng ta sẽ thử tính xem có thể mở tối đa bao nhiêu lot với mỗi mức đòn bẩy Forex khác nhau.

Phép tính trên nhằm minh họa sức mạnh của đòn bẩy, thứ có thể dẫn đến tình trạng giao dịch quá khối lượng (overlot). Chỉ vì ký quỹ Forex (margin Forex) vẫn hiển thị ở mức hàng nghìn phần trăm, nên trader mới thường chủ quan mở thêm nhiều vị thế mà không tính toán kỹ về rủi ro. Điều này sẽ diễn ra liên tục cho đến khi ký quỹ khả dụng (free margin) nhanh chóng bị bào mòn bởi các khoản thua lỗ.

Ngoài ra, còn có một bất lợi lớn khác khi chọn đòn bẩy Forex quá cao? Margin Call (cảnh báo ký quỹ). Margin Call ở mức 100% sẽ xảy ra khi vốn thực (equity) của bạn bằng với ký quỹ Forex (margin Forex) cần thiết để mở vị thế đó. Ví dụ, nếu chúng ta chọn đòn bẩy 1:3000 như trên và mở 1 lot.

Trong trường hợp này, bạn chỉ bị Margin Call khi số dư của bạn giảm xuống còn 33 USD. Trong khi đó, nếu bạn chọn đòn bẩy Forex 1:100, Margin Call sẽ xảy ra khi số dư giảm xuống còn 1,000 USD. So sánh giữa hai mức này, rõ ràng khi bạn sử dụng đòn bẩy 1:100 chắc chắn an toàn hơn vì bạn vẫn còn 1,000 USD, nhiều hơn rất nhiều so với 33 USD.

Đây chính là lý do vì sao đòn bẩy thường được gọi là “con dao hai lưỡi” như đã đề cập ở trên. Một mặt, nó có thể giúp bạn đạt lợi nhuận gấp nhiều lần, mặt khác nó có thể làm bốc hơi vốn của bạn ngay lập tức khi sử dụng sai cách. Nếu bạn đã hiểu rõ và nắm vững nguyên tắc quản lý vốn (money management) tốt, thì việc sử dụng bất kỳ mức đòn bẩy Forex nào cũng không phải là vấn đề lớn đối với bạn. Tuy nhiên, nếu chưa nắm rõ hoặc đối với người mới, bạn nên học cách chọn đòn bẩy phù hợp và an toàn trước khi nghĩ đến việc kiếm lợi nhuận cao.

Lợi ích của Leverage đối với Trader là gì?

Leverage (Đòn Bẫy) mang lại một số lợi thế nhất định cho trader. Dưới đây là những công dụng và lợi ích chính của leverage trong giao dịch (trading):

1. Tăng khả năng tiếp cận thị trường
   Leverage cho phép trader kiểm soát các vị thế lớn hơn trên thị trường với số vốn ban đầu nhỏ. Ví dụ, với leverage 1:100, một trader có thể mở vị thế trị giá 10.000 USD chỉ với số vốn 100 USD.
   
   
2. Tăng tiềm năng lợi nhuận
   Bằng cách tăng kích thước giao dịch, leverage sẽ làm tăng tiềm năng lợi nhuận. Chỉ một biến động giá nhỏ cũng có thể tạo ra mức lợi nhuận nhân lên, lớn hơn nhiều lần khi giao dịch có sử dụng leverage.
   
   
3. Sử dụng vốn hiệu quả
   Leverage giúp trader sử dụng vốn ít hơn cho giao dịch, nhờ đó có thể phân bổ vốn cho đa dạng hóa hoặc các cơ hội đầu tư khác.
   
   
4. Tiếp cận các thị trường có giá trị giao dịch cao
   Trader có vốn hạn chế vẫn có thể tham gia vào các thị trường có quy mô lớn như Forex hoặc hàng hóa, đây là những thị trường mà trader thường không thể tiếp cận được do yêu cầu vốn rất lớn.
   
   
5. Linh hoạt trong chiến lược giao dịch
   Leverage mang lại sự linh hoạt cao trong việc áp dụng các chiến lược trading khác nhau, bao gồm scalping (lướt sóng), swing trading (giao dịch trung hạn) hoặc hedging (phòng ngừa rủi ro), mà không cần số vốn ban đầu quá lớn.
   
   
6. Cơ hội trong thị trường có độ biến động thấp
   Trong các thị trường có biến động giá thấp, leverage giúp trader tận dụng những chuyển động giá nhỏ để tạo ra lợi nhuận đáng kể.
   
   
7. Tối đa hóa lợi nhuận cho giao dịch ngắn hạn
   Leverage rất có lợi và hữu ích cho các trader ngắn hạn, chẳng hạn như day trader (nhà giao dịch trong ngày) hoặc scalper (nhà giao dịch lướt sóng), những người này thường dựa vào chuyển động giá nhỏ để tạo lợi nhuận.

Leverage Forex từ góc nhìn của Trader chuyên nghiệp

Để đơn giản hóa việc hiểu về leverage, bạn có thể quan sát infographic (nội dung hình minh họa) tóm tắt lại đã được giải thích ở trên.

Nếu nói trong bối cảnh của trader chuyên nghiệp, họ thường lựa chọn mức leverage tối đa là 1:100. Nghe có vẻ nhỏ phải không? Như đã giải thích ở trên, leverage forex (đòn bẩy trong Forex) có thể mang lại lợi thế giao dịch lớn, nhưng đồng thời nó cũng có thể quay ngược lại gây bất lợi cho trader nếu không sử dụng đúng cách. 

Đây là điều mà các trader chuyên nghiệp luôn cố gắng tránh. Tuy có nhiều kinh nghiệm, nhưng dù sao thì họ vẫn là con người và vẫn có thể mắc sai lầm hoặc đánh giá sai thị trường. Ngay cả trader chuyên nghiệp cũng có thể bị cám dỗ bởi khả năng đạt lợi nhuận cao chỉ từ một vị thế duy nhất. Vì vậy, bên cạnh việc áp dụng quản lý vốn (money management) tốt, họ còn tự giới hạn hành vi giao dịch của mình bằng cách hạn chế sử dụng ký quỹ trong Forex (margin Forex).

Với leverage forex thấp, margin cần thiết để mở một vị thế sẽ khá lớn. Điều này giúp trader hạn chế việc overlot (vào khối lượng quá lớn),  vì lượng margin Forex khả dụng đã bị giới hạn ngay từ đầu.

Nhìn chung, như đã được giải thích và nhấn mạnh nhiều lần ở các phần trên, leverage thực ra không liên quan trực tiếp đến mức lãi hay lỗ mà bạn nhận được trong một vị thế. Tuy nhiên, leverage có thể ảnh hưởng đến số lot hoặc số lượng vị thế mà bạn có thể mở. Lời khuyên thực tế dành cho bạn là hãy xác định rõ xem mình thuộc nhóm trader nào.

• Nếu bạn là trader có tần suất giao dịch cao và không giới hạn số lượng khi mở vị thế, thì leverage lớn có thể phù hợp với bạn.
• Nếu bạn là trader có mục tiêu lợi nhuận hàng ngày rõ ràng hoặc giới hạn số lượng vị thế tối đa mỗi ngày, thì leverage nhỏ hơn thường là lựa chọn an toàn và phù hợp với bạn.

Lời kết, bất kể bạn giao dịch theo phong cách nào, thì leverage Forex lớn không nên là lựa chọn được ưu tiên hàng đầu. Chìa khóa để sử dụng leverage Forex an toàn nằm ở money management (quản lý vốn) và risk management (quản lý rủi ro), trong đó bao gồm việc áp dụng phương pháp Risk/Reward Ratio (tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận).

Để đơn giản hóa việc hiểu về leverage (đòn bẩy), bạn có thể quan sát infographic (hình minh họa) tóm tắt đã được giải thích ở phần trên.

Lời cuối

Tóm lại, leverage trong Forex là một công cụ cho phép trader kiểm soát vị thế giao dịch lớn hơn số vốn thực mà họ có. Mặc dù leverage mang lại cơ hội đạt lợi nhuận cao hơn, nhưng nó cũng đi kèm rủi ro thua lỗ đáng kể nếu không sử dụng đúng cách. Một trader muốn thành công phải hiểu rõ cách leverage hoạt động và biết kết hợp nó với chiến lược risk management (quản lý rủi ro) vững chắc. Với cách tiếp cận đúng đắn, leverage có thể trở thành một vũ khí hiệu quả để giúp bạn gia tăng tiềm năng lợi nhuận, đồng thời giúp bạn bỏ qua các rủi ro tiềm ẩn trong giao dịch Forex.