Ý Nghĩa Của Tâm Lý Thị Trường

Trên thị trường Forex, sự dao động giá thường khiến thị trường thay đổi theo những hướng không thể đoán trước được. Nguyên nhân là do sự thay đổi tâm lý thị trường của nhà giao dịch cùng với tác động từ các yếu tố kinh tế cơ bản. Vậy tóm lại chính xác thì “tâm lý thị trường” là gì? Tác động của nó ảnh hưởng đến các quyết định giao dịch Forex của chúng ta ra sao? Có cách nào giúp chúng ta dự đoán trước được sự thay đổi tâm lý thị trường hay không?

Định Nghĩa Về Tâm Lý Thị Trường

Tâm lý thị trường là thái độ chung (hay gọi là sự đồng thuận) của các thành viên thị trường để dự đoán sự di chuyển giá trong những điều kiện nhất định. Thái độ này là kết quả của sự tích lũy từ nhiều yếu tố cơ bản và kỹ thuật, bao gồm mô hình hình thành giá và các dữ liệu kinh tế được công bố hoặc những tin tức toàn cầu được coi là quan trọng. Các yếu tố này kết hợp lại cùng nhau hình thành nên nhận thức của cộng đồng nhà đầu tư trên thị trường.

Mỗi nhà giao dịch đều có ý kiến và quan điểm riêng của họ về thị trường, chẳng hạn như:

Wow, tâm lý thị trường đang lạc quan (bullish). Thật tuyệt đây là cơ hội tốt để kiếm lợi nhuận.
Giá vàng đang tăng vọt do tâm lý căng thẳng giữa Bắc Triều Tiên và Hoa Kỳ.

Họ cũng có những lý do riêng để giải thích tại sao thị trường lại di chuyển theo một hướng nhất định. Khi tham gia giao dịch, mỗi nhà giao dịch sẽ thể hiện quan điểm của họ sau khi quan sát các giao dịch của mình. Tuy nhiên, đôi khi thị trường vẫn có thể di chuyển theo hướng nằm ngoài dự đoán của nhà giao dịch, vì vậy cho dù xu hướng có mạnh đến đâu, nhà giao dịch vẫn có khả năng bị thua lỗ.

Một nhà giao dịch cần nhận thức rằng toàn bộ thị trường là sự tổng hợp của vô số các quan điểm, ý tưởng và ý kiến khác nhau từ tất cả các nhà giao dịch trên thị trường. Sự kết hợp của những quan điểm này chính là  thứ mà chúng ta gọi là “tâm lý thị trường”.

Các Thuật Ngữ Liên Quan Đến Tâm Lý Thị Trường

Có một số thuật ngữ phổ biến liên quan đến tâm lý thị trường. Phổ biến nhất là thuật ngữ “tâm lý lạc quan” (bullish) và “tâm lý bi quan” (bearish). Khi giá tăng cho thấy tâm lý thị trường đang lạc quan. Ngược lại, khi giá giảm cho thấy tâm lý bi quan. Dưới đây là phần giải thích chi tiết hơn:

• Tâm lý Lạc Quan (Bullish): Khi các nhà đầu tư lạc quan tin tưởng vào khả năng tăng giá của một tài sản, dẫn đến việc họ có xu hướng mua vào mạnh mẽ và đẩy giá tài sản đó tăng lên.
• Tâm lý Bi Quan (Bearish): Là khi các nhà đầu tư bi quan cho rằng giá tài sản sẽ giảm, dẫn đến việc họ thường bán ra (thậm chí bán tháo) và khiến giá tài sản đó giảm xuống.
• Tâm Lý Né Tránh Rủi Ro (High Risk Aversion, Low Risk Appetite): Khi có sự gia tăng rủi ro trên thị trường, thì các nhà đầu tư và nhà giao dịch sẽ nhanh chóng bảo vệ vốn của họ bằng cách đầu tư vào các tài sản rủi ro thấp và an toàn như Vàng, Trái phiếu Chính phủ Hoa Kỳ, Yên Nhật và Franc Thụy Sĩ.
• Khẩu Vị Rủi Ro Cao (High Risk Appetite, Low Risk Aversion): Khi mức độ rủi ro và sự bất ổn trên thị trường có xu hướng giảm, các nhà đầu tư và nhà giao dịch sẵn sàng đầu tư vào các tài sản có rủi ro cao hơn như cổ phiếu, tiền tệ thị trường mới nổi, dầu mỏ và các loại tài sản khác.

Tầm Quan Trọng Của Việc Hiểu Rõ Tâm Lý Thị Trường

Là một nhà giao dịch, nhiệm vụ của bạn là phải hiểu rõ tâm lý thị trường. Bạn không thể yêu cầu cho thị trường làm theo ý bạn muốn, nhưng bạn có thể phản ứng với những gì đang xảy ra trên thị trường. Tâm lý thị trường là một yếu tố tác động mạnh mẽ, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hướng đi và sự biến động của thị trường.

Những gì thường xuất hiện trên các phương tiện truyền thông cho thấy rằng tâm lý thị trường thực sự đóng vai trò chủ đạo trong việc định hướng đến sự biến động của thị trường. Tâm lý tiêu cực thường khiến thị trường suy yếu hoặc giảm mạnh, trong khi tâm lý tích cực sẽ giúp thúc đẩy đà tăng giá trên thị trường.

Ví dụ, nếu có một yếu tố chi phối khiến thị trường hình thành tâm lý bi quan, các nhà đầu tư thường nhanh chóng dự đoán khả năng giá sẽ giảm, và thúc đẩy họ nhanh chóng hành động để bảo vệ lợi nhuận kịp thời. Những hành động này có thể bao gồm chốt lời, phòng hộ (hedging), hoặc mở lệnh bán trên một số tài sản. Mặt khác, chính những hành động nhanh chóng đó của các nhà đầu tư lại càng khiến đẩy nhanh sự di chuyển của giá hơn. Khi thông tin về tâm lý bi quan lan rộng, xu hướng giảm giá có thể diễn ra nhanh chóng hơn.

Các Chỉ Số Để Đo Lường Tâm Lý Thị Trường

Về cơ bản, một nhà giao dịch hoặc nhà đầu tư có thể đo lường tâm lý thị trường bằng trực giác. Tuy nhiên, đây không phải là quyết định ngẫu nhiên, mà là dựa trên kinh nghiệm lâu dài và quan sát kỹ lưỡng về hành vi thị trường.

Những nhà giao dịch sử dụng kỹ thuật phân tích hành động giá (Price Action) sẽ quan sát tâm lý thị trường thông qua sự thay đổi của các mô hình nến trên biểu đồ thể hiện sự di chuyển giá của các cặp tiền tệ cụ thể. Tuy nhiên, các chỉ số thường được các nhà giao dịch sử dụng để theo dõi tâm lý thị trường Forex bao gồm: dữ liệu Cam Kết Của Các Nhà Giao Dịch (Commitment of Traders - COT) được công bố hàng tuần bởi Ủy Ban Giao Dịch Hàng Hóa Tương Lai (Commodity Futures Trading Commission - CFTC), cũng như tỷ lệ Mua/Bán (Buy/Sell ratio) đôi khi được cung cấp bởi các nhà môi giới Forex.

Ngoài ra, các nhà giao dịch cũng theo dõi Chỉ Số VIX (Volatility Index), một chỉ số được tạo ra bởi Sở Giao Dịch Quyền Chọn Chicago (Chicago Board Options Exchange - CBOE) nhằm đo lường mức độ biến động giá của các quyền chọn chỉ số S&P 500 tại Hoa Kỳ. Nếu VIX tăng, điều đó có nghĩa là sự lo ngại và không chắc chắn trên thị trường đang gia tăng, ngược lại nếu VIX giảm hoặc ở mức thấp thì điều đó cho thấy niềm tin và tâm lý lạc quan của thị trường đang được cải thiện.

Tóm lại, tâm lý thị trường là một phần cực kỳ quan trọng trong thị trường tài chính. Đối với một nhà đầu tư, phân tích tâm lý thị trường bao gồm việc hiểu cách hình thành tâm lý và tìm cách tận dụng nó để kiếm lợi nhuận. Sự hình thành tâm lý thị trường, như đã đề cập, là kết quả tổng hợp của nhiều yếu tố khác nhau, dù là phân tích cơ bản, kỹ thuật, mô hình biểu đồ, dữ liệu kinh tế được công bố hay tin tức toàn cầu quan trọng cho đến chu kỳ thị trường. Do đó, để hiểu rõ sự hình thành tâm lý thị trường, chúng ta cần phải đọc và tìm hiểu, cập nhật liên tục các thông tin trong thị trường tài chính.