Lịch Sử Giao Dịch Ngoại Hối

Lịch sử giao dịch ngoại hối đã có từ thời cổ đại. Từ thời kỳ sử dụng tiêu chuẩn vàng, trao đổi hàng hóa các kim loại quý cho đến thời đại giao dịch ngoại hối trực tuyến ngày nay, dưới đây là toàn bộ quá trình hình thành và phát triển của thị trường giao dịch ngoại hối này.

Cho đến cuối những năm 1990, giao dịch ngoại hối chỉ dành cho giới thượng lưu, những người giàu có, các tổ chức tài chính lớn như ngân hàng trung ương, ngân hàng tư nhân hoặc ngân hàng nhà nước, cũng như các tập đoàn đa quốc gia như Apple hoặc Toyota. Họ giao dịch tiền tệ cho nhiều mục đích khác nhau như thanh toán quốc tế, phòng ngừa rủi ro hoặc đầu tư. Vào thời điểm đó, số vốn tối thiểu để tham gia rất lớn, nên hầu như chỉ những tổ chức hoặc cá nhân có tiềm lực kinh tế lớn mới có thể tham gia vào lĩnh vực này.

Tuy nhiên, sau khi Internet phát triển mạnh mẽ trên toàn cầu vào cuối những năm 1990, thị trường ngoại hối bắt đầu mở cửa rộng rãi hơn với hầu hết tất cả mọi người, từ doanh nhân, nhân viên văn phòng cho đến nội trợ, từ người trẻ đến người lớn tuổi. Các nhà môi giới bắt đầu thiết kế tài khoản và sản phẩm giao dịch ở quy mô nhỏ, cho phép người mới tiếp cận có thể bắt đầu chỉ với vài đô la Mỹ. Chính vì thế, giờ đây từ tiệm đổi tiền, ngân hàng cho đến những người bình thường có thu nhập không cao ngoài xã hội, tất cả mọi người ai cũng đều có thể tham gia thị trường ngoại hối.

Thật đáng kinh ngạc phải không? Hãy cùng tìm hiểu sâu hơn về cách thị trường này ra đời và phát triển nhé.

Sự Kết Thúc Của Trao Đổi Hàng Hóa Và Sự Ra Đời Của Việc Trao Đổi Tiền Tệ

Trong quá trình phát triển của nền văn minh nhân loại, hoạt động trao đổi hàng hóa giữa các cá nhân ban đầu diễn ra dưới dạng hình thức hàng đổi hàng. Ví dụ:  nếu ai đó cần một con dê và gặp người khác muốn đổi hai giỏ táo, họ đồng ý thỏa thuận và trao đổi giao dịch trực tiếp. Tuy nhiên, theo thời gian, hình thức trao đổi này dần bộc lộ sự hạn chế. Vấn đề lớn nhất của hệ thống “hàng đổi hàng” là phải  tìm được người vừa có món hàng mình đang cần và họ lại muốn món mình đang có. Điều này khiến quá trình trao đổi trở nên phức tạp và kém hiệu quả.

Để khắc phục hạn chế này, con người bắt đầu tạo ra các phương tiện thanh toán hoặc phương tiện trao đổi dưới nhiều hình thức khác nhau. Trong giai đoạn lịch sử, con người sử dụng vỏ sò, hạt cườm, đá quý hiếm và kim loại quý để làm phương tiện trao đổi phổ biến. Mỗi nơi có thể có "đơn vị tiền tệ" riêng, dựa trên vật chất nào được xã hội công nhận là có giá trị và dễ mang theo nhất.

Tuy nhiên, do đặc thù các vùng lãnh thổ địa lý khác nhau, sử dụng các loại "tiền tệ" khác nhau, nên khi các thương nhân giao dịch buôn bán xuyên vùng, vượt biển hoặc giữa các châu lục, họ thường cần một đơn vị trao đổi có giá trị quy đổi chung và được chấp nhận rộng rãi. Ở nhiều nơi, người ta đã thống nhất sử dụng kim loại quý như bạc hoặc vàng làm phương tiện trao đổi chính.

Các vương quốc khi đó bắt đầu đúc ra tiền riêng của mình và quy định hàm lượng kim loại quý bên trong mỗi đồng tiền. Việc trao đổi tiền tệ giữa các quốc gia hoặc vùng lãnh thổ được thực hiện dựa trên tỷ lệ quy đổi kim loại quý này. Đây được xem là giai đoạn khởi đầu của hoạt động trao đổi tiền tệ trong thời cổ đại.

Việc trao đổi tiền tệ bắt đầu từ khi nào? Các tài liệu từ Đế quốc Byzantine (khoảng thế kỷ thứ 4 sau Công nguyên) cho thấy nhà nước đã nắm quyền kiểm soát hoạt động đổi tiền. Ngoài ra, các bản giấy cói được tìm thấy tại Ai Cập cổ đại cũng ghi nhận bằng chứng về các hoạt động trao đổi tiền tệ. Không chỉ ở Ai Cập, nhiều nền văn minh khác như Úc, Indonesia, Trung Quốc, Ấn Độ và châu Âu những ghi chép về việc trao đổi tiền tệ này cũng được tìm thấy. Do đó, hoạt động trao đổi này đã xuất hiện từ rất sớm trong lịch sử nhân loại, chứ không phải chỉ mới có trong thời hiện đại.

Hình ảnh đồng xu bạc được sử dụng ở Ấn Độ cổ đại

Lịch Sử Giao Dịch Ngoại Hối Hiện Đại

Mặc dù việc trao đổi tiền tệ đã tồn tại qua hàng thế kỷ, nhưng lịch sử của giao dịch ngoại hối hiện đại như chúng ta biết ngày nay chỉ thực sự bắt đầu sau Chiến tranh Thế giới thứ hai. Dưới đây là các diễn biến của nó:

Sau giai đoạn chiến tranh, sự hỗn loạn và khủng hoảng kinh tế toàn cầu vào cuối Chiến tranh Thế giới thứ hai khiến các quốc gia Đồng Minh nhận thấy cần phải thiết lập một hệ thống tài chính chung để ổn định nền kinh tế toàn cầu. Từ đó, Hệ Thống Bretton Woods đã ra đời nhằm hiện thực hóa mục tiêu này.

Được hình thành tại Bretton Woods, bang New Hampshire, Hoa Kỳ vào năm 1944, đánh dấu lần đầu tiên các quốc gia thống nhất những quy tắc chính thức để điều chỉnh quan hệ tiền tệ quốc tế. Vào thời điểm đó, Hoa Kỳ nắm giữ khoảng hai phần ba trữ lượng vàng toàn cầu, và yêu cầu hệ thống này phải gắn chặt giá trị các đồng tiền khác với vàng và đồng đô la Mỹ. Kết quả là, các quốc gia tham gia phải neo tỷ giá tiền tệ của họ vào vàng và đô la Mỹ. Tuy nhiên, hệ thống này chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn trước khi  sụp đổ.

Vào ngày 15 tháng 8 năm 1971, Hoa Kỳ đơn phương chấm dứt việc cho phép chuyển đổi đồng đô la Mỹ sang vàng, chính thức khép lại hệ thống Bretton Woods. Kể từ thời điểm đó, giá trị của đồng đô la không còn được bảo đảm bằng vàng, mà dựa vào sức mạnh và uy tín của nền kinh tế Hoa Kỳ. Trớ trêu thay, quyết định này lại khiến đồng đô la Mỹ trở thành đồng tiền dự trữ chính của toàn thế giới. Từ thời điểm đó, tỷ giá hối đoái không còn cố định mà được xác định theo quy luật cung và cầu trên thị trường. Đây là bước ngoặc quan trọng, đánh dấu sự ra đời của hệ thống tỷ giá thả nổi, mở ra một kỷ nguyên mới trong lịch sử thị trường ngoại hối hiện đại.

Sau đó, các giao dịch tiền tệ chủ yếu được thực hiện thông qua các ngân hàng, trong khi chính phủ và doanh nghiệp phải giao dịch gián tiếp thông qua ngân hàng làm trung gian. Thời điểm đó, các công ty  thường sẽ liên hệ gọi điện cho ngân hàng để mua hoặc bán tiền tệ theo tỷ giá được báo. Bắt đầu từ đó hình thành thị trường liên ngân hàng, một mạng lưới phi tập trung (over-the-counter) nơi mà các ngân hàng trao đổi tiền tệ trực tiếp với nhau và tỷ giá luôn biến động liên tục.

Kỷ Nguyên Giao Dịch Ngoại Hối Trực Tuyến

Sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế toàn cầu trong thập niên từ những năm 1980 - 1990 đã mở ra cơ hội cho toàn thể công chúng tham gia vào thị trường ngoại hối, lĩnh vực mà trước đây vốn chỉ dành cho các ngân hàng lớn và tập đoàn quốc tế. Thông qua Internet, các giao dịch không cần thực hiện gọi qua điện thoại, mà có thể thực hiện trực tiếp trên nền tảng trực tuyến. Cuối cùng, các phần mềm nền tảng giao dịch được ra đời, cho phép bất kỳ ai cũng có thể xem tỷ giá tiền tệ và giao dịch theo thời gian thực.

Ví dụ về biểu đồ hiển thị giá mua và giá bán trên nền tảng giao dịch trực tuyến

Sự tiến bộ của công nghệ đã tạo nên bước ngoặt trong lịch sử giao dịch ngoại hối, giúp khối lượng giao dịch tăng mạnh, biến thị trường này trở thành thị trường tài chính lớn nhất thế giới, với thanh khoản hàng ngày đạt 5,3 nghìn tỷ USD vào năm 2013. Trong giai đoạn này, các nhà giao dịch có thể dễ dàng nhận biết những đồng tiền được giao dịch nhiều nhất và tìm kiếm lợi nhuận từ biến động tỷ giá của chúng.

Khi công nghệ ngày càng phát triển, giao dịch ngoại hối cũng trở nên thông minh và tự động hóa hơn. Các hình thức như copy trading, social trading, robot trading hay AI trading ra đời, giúp đơn giản hóa quá trình giao dịch cho tất cả người mới và các nhà giao dịch.

Copy trading và social trading cho phép nhà giao dịch sao chép chiến lược của các chuyên gia giàu kinh nghiệm, trong khi robot và AI trading có thể tự động phân tích thị trường và tự đưa ra quyết định dựa trên thuật toán cài đặt sẵn.
Với sự phát triển không ngừng của công nghệ, tương lai của giao dịch ngoại hối được dự đoán sẽ ngày càng gắn liền với những đổi mới như blockchain, dữ liệu lớn (big data) và học máy (machine learning). Những công nghệ này sẽ tiếp tục mở ra nhiều cơ hội mới, làm thay đổi cục diện thị trường tiền tệ, khiến thị trường Forex ngày càng năng động và cạnh tranh hơn.

Vậy đối với người mới hoặc những cá nhân không chuyên trong lĩnh vực tài chính, họ có thể kiếm lợi nhuận từ Forex không? Ngày nay, có rất nhiều "nhà môi giới Forex" cung cấp dịch vụ giao dịch ngoại hối dành cho khách hàng nhỏ lẻ. Không giống như thị trường liên ngân hàng, nơi quy mô giao dịch tiêu chuẩn lên tới 100.000 USD, các nhà môi giới này cho phép cá nhân giao dịch chỉ với vài chục hoặc vài trăm đô la Mỹ.

Đặc biệt hơn, trong thời đại công nghệ di động hiện nay, việc giao dịch ngoại hối có thể được thực hiện dễ dàng trên máy tính xách tay, máy tính bảng hoặc các điện thoại thông minh (Android, IOS). Chỉ cần máy đầy đủ pin, nguồn và kết nối được với Internet, bạn đã có thể  tham gia vào thị trường Forex và kiếm lợi nhuận từ đó, miễn là bạn hiểu cách thức giao dịch và quản ý rủi ro đúng đắn trong giao dịch ngoại hối.